Schenken op het sterfbed: Mag dat wel?

Het komt vaak voor: iemand weet dat het einde nadert en wil nog snel iets regelen voor de nabestaanden. Een veelgestelde vraag is dan: mag ik op mijn sterfbed nog schenken? Het antwoord is ja, maar er zijn belangrijke juridische en fiscale aandachtspunten. In dit artikel leggen we uit wat mag, wat slim is – en wat de valkuilen zijn.

Wat is een schenking in het zicht van de dood?

Een schenking die wordt gedaan terwijl iemand beseft dat hij of zij binnenkort komt te overlijden, noemen we een schenking in het zicht van de dood (ook wel donatio mortis causa). Het bijzondere aan deze vorm van schenken is dat de schenking alleen doorgaat als de schenker daadwerkelijk overlijdt. Herstelt de schenker toch, dan vervalt de schenking automatisch.

Dergelijke schenkingen moeten schriftelijk worden vastgelegd en bij voorkeur via een notariële akte, zeker bij grote bedragen of onroerend goed. Dit voorkomt discussie achteraf.

180-dagenregel: een fiscale valkuil

Een belangrijk aandachtspunt is de zogenaamde 180-dagenregel. Als iemand binnen 180 dagen na een schenking overlijdt, dan telt die schenking voor de fiscus alsnog mee als onderdeel van de erfenis. Dat betekent dat de ontvanger erfbelasting moet betalen, ook al was het bedoeld als schenking.

Alleen als de schenking meer dan 180 dagen vóór overlijden is gedaan, kan dat een belastingvoordeel opleveren – afhankelijk van de vrijstellingen en tarieven.

Voordelen van schenken vlak voor overlijden

Eigen regie over je vermogen
Je bepaalt zelf wie wat ontvangt, en dat nog tijdens je leven.

Gebruik maken van schenkingsvrijstellingen
Er zijn jaarlijkse belastingvrije schenkingen mogelijk voor kinderen en kleinkinderen.

Vermindering van de nalatenschap
Door te schenken kun je het te belasten erfdeel verkleinen – mits je op tijd handelt.

Nadelen en risico's

Erfbelasting alsnog verschuldigd binnen 180 dagen
Je gewenste belastingvoordeel kan onbedoeld vervallen.

Inbreuk op de legitieme portie
Kinderen die worden benadeeld kunnen hun wettelijk erfdeel opeisen.

Onenigheid tussen erfgenamen
Zeker bij ‘laatste moment’-schenkingen is er een verhoogde kans op discussie of wantrouwen.

Eigen financiële onzekerheid
Als je te veel weggeeft, kun je zelf in de problemen komen met zorgkosten of uitvaart.

Advies: laat je goed begeleiden

Schenken kort voor overlijden kan nuttig zijn, maar vereist zorgvuldige afweging. Zowel juridisch als fiscaal zijn er regels en risico’s. Laat je daarom begeleiden door een notaris of erfrechtspecialist. Een goed geplande schenking voorkomt verrassingen en geeft rust – voor jou én voor je nabestaanden.