Papieren schenkingen en rente: dit zijn de spelregels (up to date 2026)

Ik voer geregeld gesprekken over schenken en erfenissen. Een belangrijk punt is de hoogte van de te betalen belastingen en de (on)mogelijkheden om deze te voorkomen, of in ieder geval zo laag mogelijk te houden. De erfbelasting behoort namelijk tot de minst populaire belastingen die in Nederland geheven worden.

Niet alleen notarissen specialiseren zich daarom in het rechtsgebied dat bekend staat als Estate Planning, maar ook anderen, zoals fiscalisten, accountants en bankadviseurs, doen dat. Gewoon omdat u en anderen behoefte hebben aan goed advies. Eén van de gereedschappen die adviseurs gebruiken betreft de schenking op papier. Ik zal kort schetsen hoe het werkt. Omdat het meestal gaat om ouders en hun kinderen, ga ik in dit stuk ook van die situatie uit, maar dit kan dus ook spelen tussen een oom of tante en zijn of haar neven en/of nichten.

De papieren schenking uitgelegd

Bij de notaris wordt vastgelegd dat de ouders aan hun kind in dat betreffende kalenderjaar een geldbedrag schenken. Maar in diezelfde akte wordt ook gemeld dat de kinderen het weer (terug)lenen aan hun ouders. Vervolgens moeten de ouders een rente van 6% betalen aan hun kinderen over dat (terug)geleende bedrag.

Hou je je aan de spelregels, dan hoeven de kinderen over het op papier geschonken bedrag later geen erfbelasting te betalen. Dat scheelt minimaal 10% en de besparing kan oplopen tot 40% als het gaat om ooms en tantes die aan neven en nichten schenken. Dat belastingvoordeel wordt wel minder als de kinderen wel al vermogensrendementsheffing moeten betalen omdat zij de schenking als vermogen in box 3 van de inkomstenbelasting moeten opgeven.

Belastingvoordeel weg vanwege de rente

Maar er is een heel ander punt waardoor het belastingvoordeel als sneeuw voor de zon kan verdampen. Dat betreft namelijk de rentebetaling. En bij velen gaat het daar mis. Ik schets even een simpele casus:

• Op 2 januari 2022 schenkt vader aan zoon bij de notaris op papier een bedrag van € 5.000,-. Daarover moet hij 6% rente betalen per jaar, oftewel over 2022 een bedrag ad € 300,-.
• Op 2 januari 2023 schenkt vader opnieuw op papier aan zijn zoon € 5.000,-. Ook hierover moet hij 6% rente betalen per jaar. Dus € 300,- over het jaar 2023.
• Op 2 januari 2024 volgt nog een papieren schenking van € 5.000,-. Ook hierover moet hij 6% rente betalen per jaar. Dus € 300,- over het jaar 2024.
• Op 2 januari 2025 volgt de laatste papieren schenking van € 5.000,-. Ook hierover moet hij 6% rente betalen per jaar. Dus € 300,- over het jaar 2025.

Maar nu kijken we naar de totale betalingen in die jaren.

• In 2022 moet vader € 300,- betalen (alleen over de schenking van 2022).
• In jaar 2023 moet hij in totaal € 600,- betalen. Namelijk € 300,- over de papieren schenking van 2022 en € 300,- over die van 2023.
• In het jaar 2024 moet er in totaal € 900,- worden betaald. Namelijk € 300,- over de papieren schenking van 2022, € 300,- over die van 2023 én € 300,- over die van 2024.
• In het jaar 2025 is de betaling al opgelopen tot € 1.200,-. Namelijk € 300,- vanwege de schenking van 2022, € 300,- vanwege die van 2023, € 300,- in verband met 2024 én € 300,- vanwege 2025.

Bij elkaar opgeteld moet vader dus € 3.000,- aan rente betalen over de jaren 2022-2025.

Administratief niet correct? Dan alles belast

Uit een gerechtelijke uitspraak blijkt hoe een en ander verkeerd kan aflopen. Ik stileer de casus een beetje. Vader schenkt 11 jaar lang ieder jaar op papier aan zijn zoon € 5.000,-. In totaal dus € 55.000,-. Vanaf de eerste schenking tot en met zijn overlijden had hij daarover in totaal € 15.000,- aan rente moeten betalen. Dat heeft hij niet gedaan, want de teller blijft steken op € 10.000,- in totaal. Ik krijg de indruk dat hij ieder jaar maar een slag slaat naar hoeveel hij moet overboeken. Soms is het te veel en dan weer te weinig.

De fiscus is van mening dat alle papieren schenkingen genegeerd moeten worden en de zoon dus over € 55.000,- erfbelasting moet betalen. De zoon betoogt dat hij over 2/3 niets verschuldigd is omdat 2/3 van de totale rente wél betaald is door vader. Helaas voor de zoon volgen de rechters deze redenatie niet. De inspecteur krijgt namelijk gelijk.

Advies

Dus als u schenkingen op papier heeft gedaan of nog gaat doen, pas dan op. Zorg dat u ieder jaar duidelijk het juiste bedrag aan rente overboekt aan uw kind. Te weinig overboeken wordt fiscaal hard afgestraft. En corrigeren kan dan niet meer omdat de fiscus pas haar kaarten laat zien als de schenker al overleden is.