Erfrecht op het spel: het demissionaire kabinet versus de plannen onder Rob Jetten

Het erfrecht en de bijbehorende erfbelasting zijn misschien geen dagelijkse gespreksonderwerpen aan de keukentafel, maar ze raken de kern van hoe vermogen tussen generaties wordt verdeeld.  In de huidige politieke turbulentie rijzen vragen over welke koers Nederland gaat varen op dit belangrijke dossier.

Erfrecht op het spel: het demissionaire kabinet versus de plannen onder Rob Jetten 

Het erfrecht en de bijbehorende erfbelasting zijn misschien geen dagelijkse gespreksonderwerpen aan de keukentafel, maar ze raken de kern van hoe vermogen tussen generaties wordt verdeeld. In de huidige politieke turbulentie – met een demissionair kabinet aan de ene kant en een nieuw te vormen kabinet onder leiding van Rob Jetten aan de andere – rijzen vragen over welke koers Nederland gaat varen op dit belangrijke dossier. 

Het demissionaire kabinet: stabiliteit en beheer 

Sinds de val van het Schoof-kabinet, dat sinds juli 2024 demissionair regeert, ligt veel beleidsvorming op slot en worden ingrijpende hervormingen zo veel mogelijk vermeden. In een demissionaire status behandelen ministers vooral lopende zaken en stellen zij grote politiek gevoelige dossiers uit totdat een nieuw kabinet is gevormd. Dat betekent dat er voor erfbelasting en het erfrecht geen grote veranderingen op stapel staan zolang het kabinet slechts “lopende zaken” afhandelt – tenzij er breed politiek draagvlak is om iets te behandelen binnen deze beperkte context.  

Concreet betekent dat voor erfbelasting en erfrecht dat: 

• Grote wetswijzigingen worden tot na de formatie uitgesteld;
• Lopende uitvoering van de huidige regels gewoon doorgaat;
• Initiatieven die politiek controversieel zijn, waarschijnlijk als controversieel worden verklaard en daarmee geblokkeerd tot een nieuw kabinet aantreedt. 

Het huidige erfrecht blijft daarmee vooral een juridisch kader dat voortbouwt op het bestaande stelsel: met bescherming van de legitieme portie, vaste erfbelastingtarieven en vrijstellingen, en de mogelijkheid om via notarieel testament maatwerk te leveren. 

De plannen van Rob Jetten en de nieuw te vormen coalitie 

Rob Jetten (D66) presenteert zich als lijsttrekker en potentiële leider van een nieuw kabinet met andere accenten dan die van het demissionaire kabinet. In de conceptagenda die D66 en CDA hebben opgesteld – een uitnodiging aan andere partijen om een regeerakkoord te vormen – ligt de focus op brede thema’s zoals wonen, klimaat en sociale rechtvaardigheid. Hoewel erfrecht specifiek nog geen uitgebreid beleidsstuk vormt in de conceptnotitie, wijzen andere uitlatingen van Rob Jetten en D66-standpunten op een progressieve benadering van vermogen en belasting. 

Op dit moment – zonder concreet, definitief regeerakkoord – kunnen we op hoofdlijnen constateren dat een kabinet onder Rob Jetten waarschijnlijk streeft naar: 

• Herziening van de erfbelasting met meer nadruk op rechtvaardigheid en draagkracht: D66 benadrukt dat grote vermogens meer moeten bijdragen om ongelijkheid tegen te gaan en publieke voorzieningen te versterken. 
• Minder ruimte voor fiscale vrijstellingen op grote nalatenschappen om te voorkomen dat vermogen generaties lang geconcentreerd blijft;
• Een mogelijke discussie over miljonairstaks of verhoging van belasting op zeer grote erven, iets wat onder Rob Jetten eerder werd genoemd als punt van kritiek (zelfs door Rob Jetten zelf in gesprekken over erfbelasting).  

Waar het demissionaire kabinet vasthoudt aan de huidige geldende regels en vooral technische aanpassingen, lijkt de richting van het nieuwe kabinet meer ideologisch geladen: niet alleen beheersen maar ook herverdelen als principe. 

Knelpunten en dilemma’s bij mogelijke veranderingen 

Het erfrecht raakt niet alleen fiscale portemonnees, maar ook emotionele en juridische realiteiten: 

• Garanties voor nabestaanden – de legitieme portie en bescherming voor partners en kinderen blijft een politiek gevoelig onderwerp en is onderdeel van het Burgerlijk Wetboek. Grote veranderingen moeten zorgvuldig worden ingebed om rechtszekerheid te behouden.
• Familiebedrijven en continuïteit – versobering van fiscale faciliteiten kan structuurdoorbraken betekenen bij bedrijfsoverdrachten;
• Internationale aspecten – voor Nederlanders met internationaal vermogen blijft het erfrecht complex door grensoverschrijdende regels. 

Kortom: het demissionaire kabinet handhaaft het bestaande erfrecht, maar onder een nieuw kabinet geleid door Rob Jetten kan het debat over erfbelasting en herverdeling van vermogen prominenter terugkeren op de politieke agenda – met potentieel aanzienlijke impact voor de fiscale toekomst van nalatenschappen.